Gmina Łużna ma już swój herb i symbole samorządowe

Rada Gminy Łużna na styczniowej sesji podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia herbu, flagi, banera, flagi stolikowej, pieczęci, sztandaru gminy Łużna oraz zasad ich używania. Ustanowione symbole są symbolami społeczności lokalnej Gminy Łużna i podlegają ochronie.

 

Prace związane z uzyskaniem symboli trwały prawie dwa lata. Nasze projekty uzyskały pozytywną opinię Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Podstawą do wydania opinii przez Ministra była uchwała działającej przy MSWiA Komisji Heraldycznej, która wyraziła pozytywną opinię w sprawie przedłożonych projektów, oceniając ich zgodność z zasadami heraldyki, weksylologii i miejscową tradycją historyczną.

Herb Gminy Łużna stanowi tarcza późnogotycka typu hiszpańskiego. W polu czerwonym, w głowie tarczy dwa krzyże mantuańskie wypukłe (Cross Pattee Alisee) w pas srebrne, pod nimi takież pół gryfa o złotym dziobie i szponach.

Flagę Gminy Łużna stanowi płat tkaniny o proporcjach: 8 : 5 dzielona w pas (poziomo) w proporcjach: 1 : 4 : 1, w barwach: wąskie skrajne pasy czerwone, na szerokim białym pasie herb Gminy Łużna. Barwy na fladze odzwierciedlają barwną tynkturę herbu Gminy Łużna.

 

 

Baner Gminy Łużna stanowi płat tkaniny o proporcjach: 1 : 4, dzielony w słup (pionowo) w proporcjach: 1 : 4 : 1 w barwach pasów: czerwony, biały i czerwony. Gdzie na 1/3 wysokości płata od góry, herb Gminy Łużna. Barwy na banerze odzwierciedlają barwną tynkturę herbu Gminy Łużna.

Flagę stolikową Gminy Łużna stanowi płat tkaniny o proporcjach: 1 : 2, dzielony w pas (poziomo) w proporcjach: 1 : 4 : 1 w barwach: wąskie skrajne pasy czerwone, szeroki środkowy biały. Na środkowym pasie na 1/3 wysokości herb Gminy Łużna. Uzasadnienie barw flagi stolikowej jest podobne jak przy herbie i fladze Gminy Łużna.

Pieczęcią Gminy Łużna jest koło o średnicy 36 mm. W otoku napis „GMINA ŁUŻNA”, między napisem „GMINA” i „ŁUŻNA” dwie konturowe sześciopromienne gwiazdki. W środku liniowego koła (pieczęci) godło z herbu Gminy Łużna.

Sztandar Gminy Łużna składa się z płata, głowicy, drzewca i szarfy. Płatem chorągwi jest tkanina w kształcie kwadratu o wymiarach 100 x 100 cm. Jeden bok płata chorągwi jest przymocowany do drzewca, zaś pozostałe boki obszyte są frędzlą złotą o szerokości 5 cm.  Na stronie głównej (lewej) płata sztandaru barwy białej rozwiniętego w prawo od drzewca, w polu centralnym umieszczony jest herb Gminy Łużna, inskrypcja „GMINA ŁUŻNA” oraz w czterech rogach płata złote dębowe gałązki. Godło herbu gminy haftowane jest srebrnym i złotym szychem, zaś tarcza herbu – czerwonym szychem. Inskrypcja „GMINA ŁUŻNA” haftowana jest złotym szychem. Na stronie odwrotnej (prawej) płata sztandaru barwy czerwonej, rozwiniętego w lewo od drzewca, umieszczony jest wizerunek orła białego zgodny ze wzorem godła Rzeczypospolitej Polskiej *) haftowany srebrnym szychem; korona, dziób i szpony orła haftowane złotym szychem. Głowica chorągwi składa się ze zwieńczenia i tulei o długości 15 cm, wykonanych z żółtego metalu.  Zwieńczeniem głowicy jest pół gryf wykonany z białego metalu. Poniżej zwieńczenia głowicy, na tulei, umieszczona jest szarfa szerokości 10 cm o barwach biało-czerwonych, zgodnych z barwami państwowymi Rzeczypospolitej Polskiej, zawiązana w kokardę. Jej obydwa wolne końce dochodzą do dolnego brzegu płata i obszyte są frędzlą złotą szerokości 5 cm. Drzewce sztandaru o średnicy 4-5 cm, sporządzone z drewna toczonego, jest dwudzielne, połączone tuleją. Na górnym końcu drzewca zamontowana jest głowica chorągwi, zaś na dolnym końcu metalowe okucie zwane stopką. Tuleja łącząca i stopka - wykonane z żółtego metalu.

 

Uzasadnienie zastosowanej symboliki:

Herb Gminy Łużna powstał w oparciu o dwa krzyże mantuańskie wypukłe (Cross Pattee Alisee) srebrne odnoszą się do dwóch średniowiecznych parafii, a mianowicie w Szalowej i Łużnej. Najprawdopodobniej to Szalowa jest najstarszą wioską w gminie. Tamtejszy kościół z pewnością powstał przed rokiem 1357, kiedy to pojawia się o nim pierwsza wzmianka w źródłach. Mógł być on wzniesiony po założeniu (lub przeniesieniu) wsi na prawo niemieckie. Nieco później wzniesiono kościół w Łużnej, bo po roku 1374.

Te dwie parafie są wzmiankowane w spisie Świętopietrza, Szalowa w dekanacie bobowskim w roku 1357, a Łużna również w dekanacie bobowskim, ale ta dopiero w 1551 roku. Jednak oficjalnie Łużna w źródłach po raz pierwszy wzmiankowana jest pod rokiem 1414, ale wtedy kościół już istniał, czyli powstał on, po 1374, ale przed 1414 rokiem. W roku 1440 pojawia się informacja, że kościół parafialny w Łużnej nosi wezwanie św. Marcina Biskupa, a do parafii należała pobliska Wola Łużańska.

Z parafii Szalowa w latach 1357 — 1374 płacono po 2 skojce. W 1551 roku z parafii Łużna pobierano 3 skojce i 5 denarów. Najcenniejszym zabytkiem jest niewątpliwie kościół parafialny p.w. św. Michała Archanioła w Szalowej.

Drewniany kościół został wzniesiony w latach 1739-1756 staraniem właściciela wsi Kazimierza Jordana oraz miejscowego proboszcza ks. Wojciecha Stefanowskiego. Kościół stanął prawdopodobnie w miejscu starej modrzewiowej świątyni. Trójkątny szczyt w środkowej części fasady zdobi rzeźba z połowy XVIII wieku, przedstawiająca św. Michała Archanioła w walce z Szatanem. Kościół parafialny w Szalowej p.w. św. Michała Archanioła jest najbardziej charakterystycznym reprezentantem barokowych tendencji architektonicznych w polskich świątyniach drewnianych XVIII wieku. Posiada on wnętrze w stylu rokoko, zaliczane do najcenniejszych zabytków w kraju.

Dlaczego w herbie znalazły się krzyże tego wzoru? Otóż ikonografia z tym (lub zbliżonym) kształtem krzyża jest dość często spotykana w rzymsko-katolickich budowlach sakralnych z terenu Polski od XIII do XIX wieku. Zachowały się one (nadal są odkrywane) na ścianach wielu murowanych, jak i drewnianych małopolskich kościołów. Najczęściej występują one w formie tzw. krzyży apostolskich (zacheuszków) malowanych lub rytych w prezbiterium, a także w pobliżu głównych ołtarzy lub wejść do zakrystii w czasie kolejnych biskupich dedykacji (poświęceń) świątyni.  Najczęściej wpisane w okrąg krzyże wykreślone promieniem tego okręgu.  W ten sposób przybierają one kształt, co najmniej kilku odmian krzyży kawalerskich (Cross Pattee), w tym krzyża mantuańskiego wypukłego (Cross Pattee Alisee), krzyża św. Ruperta lub odmian krzyża maltańskiego. Rzadziej przybierają formę klasycznego krzyża greckiego. Krzyż kawalerski i jego odmiany, często występuje w heraldyce rycerskiej, ale pierwotnym źródłem jest jednak symbolika kościelna. Podobnie, jak inne symbole kościelne, nie ma przeciwwskazań w stosowaniu ich w heraldyce terytorialnej, m.in. samorządowej.

Dwa krzyże mantuańskie wypukłe odwołują się również do wielkiego łużańskiego wojennego cmentarza, na którym pochowano poległych żołnierzy armii austro-węgierskiej, niemieckiej i armii carskiej po wielkiej bitwie o wzgórze Pustki, która miała miejsce między 2 a 5 maja 1915 roku. Wydarzenie to na trwałe zapisało się w historii Łużnej. Na przełomie 1914/1915 wieś Łużna znalazła się między liniami frontu; z jednej strony wojska austriackie (12 Krakowska Dywizja Piechoty gen. Paula Kestranka, złożonej w większości z żołnierzy narodowości polskiej; 56 Pułk Piechoty płk. Mollinarego oraz 100 Pułk Piechoty ppłk. Pittla) okopały się od Mszanki przez Wolę Łużańską do Biesnej, a wojska rosyjskie z 3 Armii gen. Radko Dimitrijewa obsadziły pozycje od Staszkówki przez górujące nad Łużną wzgórze Pustki w kierunku Moszczenicy.

W dniu 2 maja 1915 roku rozpoczęła się ofensywa wojsk austriackich w wyniku, której została przełamana rosyjska linia obrony. austro-węgierskiej. Górujące nad wsią Łużna wzgórze Pustki od 2 do 5 maja 1915 roku było areną najcięższych walk bitwy pod Gorlicami. Znajdujące się na zalesionym wzniesieniu rosyjskie okopy przechodziły kilkakrotnie z rąk do rąk, odbijane każdorazowo kosztem wielkich strat w ludziach po obu stronach. Zginęło ponad 1200 żołnierzy.

W miejscu walk powstał cmentarz zaprojektowany przez Polaka Jana Szczepkowski oraz Słowaka Dušana Jurkoviča Zajmując powierzchnię prawie 30 tys. m2, jest największym spośród 400 galicyjskich cmentarzy wojennych. Spoczęło na nim 909 żołnierzy z armii austro-węgierskiej (głównie Polaków), 65 z armii pruskiej i 212 z rosyjskiej oraz kilkudziesięciu niezidentyfikowanych. Pochowano ich w pojedynczych mogiłach (829) lub w niewielkich grobach zbiorowych (46). Wykorzystując piękne ukształtowanie terenu, artyści zaplanowali wijącą się wśród mogił alejkę, obsadzoną bluszczem i barwinkiem. Prowadzi ona na szczyt wzgórza, gdzie do 1985 roku stała piękna drewniana kaplica kryta gontem (potocznie zwana gontyną). Niestety spłonęła, ale niedawno została odbudowana. W jej wnętrzu była wspaniała płaskorzeźba, według legendy wykonana przez włoskiego jeńca za pomocą złamanej szabli. Cmentarz uniknął dewastacji i doczekał się odnowienia. Wnętrze kaplicy zdobią liczne wojskowe krzyże kawalerskie.

Uszczerbiony srebrny pół gryf nawiązuje do rodu Gryfitów, który odegrał główną rolę w organizacji wiosek obecnej Gminy Łużna, po czternastowiecznej królewskiej lokacji (głównie Kazimierza Wielkiego). Czternasto- i piętnastowiecznymi przedstawicielami rodu Gryfitów w rejonie Łużnej byli: Bobowscy (z Bobowej), Łużeńscy (z Łużnej i Woli Łużańskiej) i Gładyszowie z Łosia, do których należały części Łużnej i Woli Łużańskiej. Natomiast w Szalowej, Biesnej i Bieśniku wiodącą rolę odgrywało rycerstwo pieczętujące się herbem Strzemię (chociaż i tu obecni byli Gryfici), które od nazwy wsi przyjęło nazwisko Szalowski. Zygmunt z Bobowej od 1407 roku był wójtem Tuchowa, a później burgrabią krakowskim (1430 — 44), a także podsędkiem krakowskim (1431 — 36) i do niego należała część dóbr Łużna. Notabene Zygmuntowi Gryficie z Bobowej przypisuje się wystawienie całej chorągwi Gryfitów na wyprawę grunwaldzką, której dowódcą był Krystyn Myszka z Łużnej.

W latach 1414 — 32, jako współwłaściciele wsi występują w Łużnej bracia: Tomasz i Mikołaj Myszkowie Łużeńscy z Łużnej i Nieprześni oraz podsędek krakowski Krystyn Myszka również z Nieprześni, który był synem Prandoty z Nieprześni (wszyscy herbu Gryf). Natomiast bratem wspomnianych: Tomasza i Mikołaja, był Andrzej — archidiakon krakowski.

Na początku XVI wieku w Łużnej i Woli Łużańskiej nie ma już Bobowskich i Łużeńskich pojawili się kolejni Gryfici, a mianowicie Braniccy z Branic i Ruszczy (spokrewnieni z ww. rodami). Oni to zajęli miejsce Gładyszów Łosia, którym król Jan Olbracht odebrał część dóbr za odmowę udziału w wyprawie wojennej. Braniccy byli właścicielami łużańskich dóbr do końca XVI wieku, kiedy to dobra te odkupili od nich Potoccy herbu Szreniawa. Rycerstwo (szlachta) pieczętujące się herbem Gryf było obecne na tych ziemiach, co najmniej 250 lat.

 

Serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy wzięli udział w pracach i w jakikolwiek sposób przyczynili się do ustanowienia symboli samorządowych gminy Łużna.