INFORMACJA DOTYCZĄCA GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

Ochrona zabytków, które znajdują się na terenie gminy należy do obowiązków samorządu lokalnego. Zadania stojące przed organami administracji publicznej, precyzuje art. 4 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( tekst jedn. Dz.U. z 2018 r poz. 2067/. Gminy między innymi mają dbać o: „zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie” oraz zapobiegać „zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków”.

 

Jednym z obowiązków nałożonych przez ustawę na gminy jest: „uwzględnienie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska”. Temu zadaniu ma służyć gminna ewidencja zabytków, o której jest mowa w artykule 22. punkt 4 ustawy który mówi: „Wójt prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy”. Natomiast punkt 5 określa zakres gminnej ewidencji:

W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:

  1.  zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
  2. inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
  3.  inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Ustawa definiuje w art. 3 (pkt.1, 2 i 4) m.in. pojęcie zabytku, zabytku nieruchomego i zabytku archeologicznego – nieruchomego i ruchomego w sposób następujący:

  1. zabytek - nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową;
  2. zabytek nieruchomy - nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1;
  3.  zabytek archeologiczny - zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy, będący tym wytworem;

Zakres informacji o zabytkach nieruchomych, zawartych w karcie adresowej określa Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r w sprawie prowadzenia rejestru zabytków krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem.

Gminna ewidencja zabytków a ograniczenia

Ewidencja zabytków jest zbiorem przeznaczonym dla zabytków, co jednoznacznie wynika z jej nazwy. Zabytkiem natomiast jest rzecz ruchoma lub nieruchoma, której wartości historyczne, naukowe lub artystyczne są wyższe niż przeciętne. Na samym początku należy wyjaśnić, iż ewidencja zabytków oraz rejestr zabytków są to dwa różne pojęcia uregulowane w ustawie z dnia 23 lipca 2013 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Rejestr zabytków jest prowadzony przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, natomiast gminna ewidencja jest spisem obiektów zabytkowych prowadzonych przez gminę. Podkreślić należy, że wpisu do rejestru zabytków dokonuje się na mocy decyzji administracyjnej, doręczanej właścicielowi i podlegającej kontroli sądowej, natomiast wpis do ewidencji zabytków nie wymaga decyzji administracyjnej i właściciel nie jest o nim w ogóle informowany. Pomimo, że ewidencja jest jawna, bardzo często właściciele nieruchomości nie wiedzą,  że ich nieruchomość została do niej wpisana.  Wpis do niego następuje na podstawie zarządzenia, czyli aktu wewnętrznego  wójta, przy czym akt ten – jako że nie jest decyzją administracyjną – nie jest w ogóle doręczany zainteresowanym, w tym właścicielowi nieruchomości. Do ewidencji gminnej nie można włączać obiektów, których nie zaaprobował i nie zaakceptował wojewódzki konserwator zabytków.

Należy zauważyć, iż zarówno w przypadku ewidencji gminnej, jak i rejestru, ograniczenia wprowadzone wobec właścicieli takich nieruchomości są podobne – np. konieczność zawiadamiania wojewódzkiego konserwatora zabytków o wszelkich zagrożeniach, niekorzystnych zmianach oraz o zmianie stanu prawnego zabytku ujętego w ewidencji, obowiązek uczestniczenia w kosztach (do 2% kosztów inwestycyjnych) badań archeologicznych prowadzonych na swoim terenie, ponoszenie odpowiedzialności karnej, jeżeli nie zawiadomią o zagrożeniach, niekorzystnych zmianach czy zmianie stanu prawnego.

Poza tym na właścicielu nieruchomości, ciąży obowiązek, aby wszelkie czynności opisane w ustawie uzgadniać z konserwatorem. Jeśli nie wyrazi on zgody, pozostaje możliwość zaskarżenia jego postanowienia do organu wyżej instancji, a następnie do sądu administracyjnego. Jego negatywna opinia – wydana w trybie współdziałania organu (art. 106 K.p.a.) – będzie bowiem dla gminy wiążąca (w odniesieniu do decyzji o warunkach zabudowy: wyrok WSA w Krakowie z 7 czerwca 2013 r., II SA/Kr 131/13). Można również kwestionować podstawę prawną wpisania domu do gminnej ewidencji zabytków.

Jeżeli dom nie spełnia definicji zabytku, można wystąpić do organu prowadzącego ewidencję zabytków z wezwaniem do usunięcia prawa i wykreślenia obiektu z ewidencji.

Ustawa w art. 13 określa, kiedy można dokonać skreślenia zabytku z rejestru. Odnosi się to jednak do rejestru zabytków, a nie ewidencji. Jednak można posłużyć się tymi wskazaniami.

Art. 13. 1. Zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru.

2. Przepis ust. 1 stosuje się do skreślenia z rejestru części zabytku.

3. Z rejestru skreśla się otoczenie zabytku, w przypadku skreślenia z rejestru tego zabytku.

4. Z rejestru skreśla się również zabytek, który:

1) (uchylony);

1a)  został wpisany na Listę Skarbów Dziedzictwa;

2) został wpisany do inwentarza muzeum;

3) wszedł w skład narodowego zasobu bibliotecznego.

5. Skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

6. Postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru wszczyna się z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

Procedura określająca postępowanie dotyczące wpisania lub wykreślenia obiektu z Gminnej Ewidencji Zabytków;

  • Skierowanie wniosku o wpisanie lub wykreślenie do Urzędu Gminy lub uzyskanie zgody Wojewódzkiego Konserwatora na wpis lub wykreślenie obiektu z gminnej ewidencji,
  • Skierowanie do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków  wniosku do zaopiniowania o celowości wpisania lub wykreślenia obiektu z gminnej ewidencji ,
  • Opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytku dotycząca oceny wartości historycznej, naukowej lub artystycznej danego obiektu.
  • Wydanie Zarządzenia Wójta Gminy  o wpisaniu lub wykreśleniu obiektu z gminnej ewidencji Zabytków.

Opracował; W.Dusza


Zobacz więcej na: >>>BIP Łużna<<<